De karakteristieke huizen in Tuindorp. Jan van de Zand weet veel over de geschiedenis van het dorp te vertellen. (foto: Ab Hendriks)
De karakteristieke huizen in Tuindorp. Jan van de Zand weet veel over de geschiedenis van het dorp te vertellen. (foto: Ab Hendriks) (Foto: )

Tuindorp bij Tolkamer bestaat 100 jaar

Hechte gemeenschap siert het dorp

Tuindorp is een écht dorp, geen wijk", vertelt Jan van de Zand. Hij is een prominent lid van de Tuindorpse gemeenschap. Hij heeft door de jaren heen een indrukwekkend archief opgebouwd met daarin verrassende gegevens over het dorp.

TUINDORP - Tuindorp bestaat dit jaar honderd jaar. De feestelijkheden rond het eeuwfeest worden later bekend gemaakt. In Tuindorp leven om en nabij 250 mensen. "Het begon allemaal met het Rode Dorp, aan het Julianaplein/Boterdijk. Een paar monumentale huizen met de jaartallen 1918 en 1919 staan er nog. Deze woningen waren veelal bestemd voor het hoger personeel van de werf", vertelt Jan. "Ze zijn gebouwd door de toenmalige eigenaar Bodewes van de Lobithse Scheepsbouw Maatschappij in Tolkamer, later Scheepswerf de Hoop. Bodewes zat begin vorige eeuw verlegen om personeel en trok daarom arbeiders aan uit Danzig/Polen. Er waren weinig woningen voor de gastarbeiders beschikbaar. Hij besloot daarom in 1920 en 1921 het 'Tuindorp Bodewes' naast de scheepswerf te bouwen. De architect was van de Franse architect M.J. Grandprè Molière." Tuindorp heeft opvallende straatnamen zoals Tengbergenstraat, Berenicestraat, Astreastraat en Rheastraat. Van de Zand: "De straatnamen herinneren aan schepen die toentertijd op de werf gebouwd werden." Tuindorp heeft een monumentale uitstraling. Juist daarom kreeg het dorp in 2008 de titel Beschermd Dorpsgezicht.

De scheepswerf kende zakelijk gezien goede en slechte tijden "In 1927 ging het helemaal verkeerd. De werf ging failliet. De Polen werden zonder ww-uitkering op de trein gezet. De voor de Polen gebouwde bioscoop, omdat ze zich in de vrije tijd verveelden, werd voor 1800 gulden verkocht aan de schutterij in Aerdt. De huizen werden verkocht door de scheepswerf aan tussenpersonen Van den Berg en Van der Velden. Deze twee verhuurden de huizen voor hfl. 4,25 en hfl. 3.25 voor een kleinere woning."

Volgens Jan van de Zand heeft Tuindorp monumenten die van belang zijn voor geschiedenis van Tuindorp. "Het voormalige watergebouw bijvoorbeeld. De waterkwaliteit was destijds door het gebruik van handpompen niet al te best. Bodewes besloot rond 1920 een watertoren van 25 meter hoog te bouwen voor de bewoners van Tuindorp. We kregen goed water maar dat moest wel ontijzerd worden. In de toren werden daarom ijzeren stangen verticaal neergezet. Deze zaten snel onder de roest. Met een voorhamer werd de roest regelmatig verwijderd. Zand en grind in de toren filterden het water uiteindelijk tot helder en schoon drinkwater. De watertoren is in de Tweede Wereldoorlog beschadigd. En dat geld ook voor een aantal huizen én het uit 1936 daterende kerkje van de Gereformeerde Kerkgemeenschap. Door de oorlogsschade moest dit kerkje worden afgebroken. Hierna werd een nieuw gebouwd." Jan van de Zand voelt zich gelukkig in Tuindorp. Hij kent de inwoners en zij hem. "De sociale samenhang is prima. Dat is waardevol voor ons dorp."

Meer berichten