Wil Kuijpers presenteert ‘Het Romeinse castellum Spijk-Rindern’

SPIJK - Amateurarcheoloog Wil Kuijpers presenteert vrijdag 25 september een nieuw boek over duizenden Romeinse vondsten die bij Spijk uit de Rijn zijn gebaggerd. De vondsten wijzen op de aanwezigheid van een Romeins castellum langs de rivier.

Waar de Rijn Nederland binnenstroomt, ligt een gebied met een bijzondere Romeinse geschiedenis. Sinds de jaren zeventig leverden grootschalige baggerwerkzaamheden bij Spijk duizenden voorwerpen op: munten, aardewerk, kledingspelden, militaire voorwerpen en bouwmateriaal. Kuijpers onderzocht deze vondsten de afgelopen tien njaar en bundelde zijn bevindingen in ‘Het Romeinse castellum Spijk-Rindern’.

Het onderzoek maakt het waarschijnlijk dat de vindplaats bij Spijk samenhangt met een Romeins castellum aan de overkant van de huidige Rijn, nabij het Duitse Rindern. Een belangrijke hypothese is dat deze militaire locatie overeenkomt met het Arenacum dat de Romeinse geschiedschrijver Tacitus noemde. Daar had de Legio X Gemina in het jaar 70 na Chr. haar winterkamp. Kort daarna verplaatste het legioen zich naar de Hunnerberg in Nijmegen.
Onder de vondsten zijn dakpannen met stempels van Romeinse legioenen, waaronder LEG V, LEG XXII Primigenia en LEG XXX. Die vormen belangrijke aanwijzingen voor militaire activiteiten in het gebied.

Van losse vondsten naar
samenhangend verhaal

Bij baggervondsten ontbreekt de oorspronkelijke context grotendeels: het baggeren verplaatst voorwerpen en mengt materiaal uit verschillende lagen en perioden. Kuijpers werkte daarom met grote aantallen objecten die hij systematisch documenteerde, dateerde en onderling vergeleek. Zo ontstaat toch een beeld van de verdwenen vindplaats.
"De oorspronkelijke vindplaats kunnen we niet meer opgraven. Maar de voorwerpen die uit de rivier zijn gekomen, vertellen samen nog steeds een verhaal", zegt Kuijpers. "De uitdaging is om dat verhaal zo zorgvuldig mogelijk te reconstrueren en steeds onderscheid te maken tussen wat we weten en wat we veronderstellen."

Het boek gaat ook in op de wijze waarop de vondsten zijn verzameld: de werkwijze van het baggerbedrijf, het transport van materiaal en de selectie tijdens het zeven en zoeken beïnvloeden wat uiteindelijk als archeologische vondst beschikbaar komt. Daarmee is de studie ook een onderzoek naar de mogelijkheden en beperkingen van archeologisch onderzoek naar baggervondsten.

De synthese van het boek is inhoudelijk beoordeeld door historicus Jona Lendering en de archeologen Saskia Stevens en Rien Polak.

Boekpresentatie met mini-symposium

De presentatie vindt plaats op vrijdag 25 september om 12.15 uur in het Valkhof Museum in Nijmegen. De bijeenkomst is gekoppeld aan een mini-symposium over de Romeinse limes, archeologisch onderzoek en nieuwe manieren om het verleden vanuit vondstmateriaal te reconstrueren. De bijeenkomst is toegankelijk voor belangstellenden.

Voorafgaand aan het programma is er gelegenheid de tentoonstelling Constructing the Limes te bezoeken, waar verscheidene voorwerpen uit Spijk zijn te zien.

Het boek richt zich niet alleen op archeologen en historici, maar ook op amateurarcheologen, detectorzoekers en andere geïnteresseerden in de Romeinse geschiedenis.