Ook in Lobith vertellen graven verhalen

LOBITH - Het Lobithse kerkbestuur kondigde in november 2023 een grondige opknapbeurt aan voor het kerkhof bij de katholieke kerk. Het plan is om een parkachtige omgeving te creëren, waarbij een deel van de graven zal worden behouden. Heemkundekring Rijnwaarden (HKR) hoopt dat er bij de renovatie voldoende oog is voor bijzondere graven. 

Door Carla Droste

“We streven er zeker naar om zorgvuldig te werk te gaan”, vertelt Joop Wieland van het kerkbestuur. De afgelopen twee jaar hebben nabestaanden de gelegenheid gehad om te beslissen of ze een graf waarvan de grafrechten waren verlopen, wilden behouden of niet.

“We hebben een tekort aan vrijwilligers. Door een deel van de grafstenen te verwijderen en er een onderhoudsvriendelijk parkje van te maken, hopen we het met een paar mensen makkelijker bij te kunnen houden. De start van de renovatie laat nog even op zich wachten omdat er nog enkele vervolggesprekken met buurtbewoners moeten plaatsvinden.”

Monumenten

“Dat gaf ons de gelegenheid om op zoek te gaan naar bijzondere monumenten en ons te verdiepen in de graven met een boeiend verhaal”, vertelt Jack Ariës namens de Heemkundekring. Jack heeft veel belangstelling voor ‘funerair erfgoed’, oftewel erfgoed dat te maken heeft met dood en begrafenissen. “Vooral begraafplaatsen en grafmonumenten hebben mijn interesse. Dat zit in mijn DNA.” Jack, die directeur was bij Ariës Natuursteen, probeert al jaren mensen te motiveren anders om te gaan met funerair erfgoed. “Er is naar mijn mening te weinig oog voor het behoud van bijzondere, historische grafmonumenten. Hiervoor zou goed beleid moeten worden gemaakt.”

Verhalen

Voorzitter Hein Janssens en André van Megen van Heemkundekring Rijnwaarden pleiten voor het behouden van graven die een historisch of cultureel verhaal vertellen. Jack en Hein kwamen in contact met historicus en funerair deskundige Leon Bok die in samenspraak met hen een onderzoek startte naar de Lobithse begraafplaats. Hein: “Leon Bok heeft vervolgens een prachtig verslag geschreven over de Lobithse katholieke kerk en het kerkhof. Binnenkort wordt dit gepubliceerd in De Waordsman, ons kwartaalblad. Vanuit de Heemkundekring is er natuurlijk altijd belangstelling voor interessante verhalen en gebeurtenissen uit onze lokale geschiedenis. Zo wordt er in het verslag melding gemaakt van het graf van Gerardus Hegeman. Hegeman was ‘zouaaf’, een infanterist, die tussen 1861 en 1870 streed voor behoud van de Pauselijke Staat in Italië, tegen de troepen van de nationalist Garibaldi.”

Behouden

Leon Bok benoemt in zijn verslag ook de vele oorlogsdoden die op het kerkhof begraven liggen. “De graven van de oorlogsdoden blijven sowieso behouden”, geeft Joop aan. “Evenals de kindergrafjes en de graven van geestelijken. We houden zeker rekening met specifieke graven, maar niet alle bijzondere verhalen waren bij ons bekend.” De Heemkundekring heeft het kerkbestuur inmiddels een lijst van te behouden graven aangeboden. Hein: “We hopen hiermee te bereiken dat bij de herinrichting van de begraafplaats rekening wordt gehouden met de cultuurhistorische waarde ervan voor het dorp.”

Onbekend maakt onbemind, weet Jack. “Je weet vaak gewoon niet wat er is. Terwijl mensen op vakantie nog wel eens een begraafplaats bezoeken, vinden ze het kerkhof om de hoek maar een dooie boel. Maar ook op dit kerkhof vind je verwijzingen naar gebeurtenissen in de geschiedenis. Ik hoop dat daar meer waardering voor komt.”

Meedenken

“Het zou mooi zijn als we een werkgroep kunnen samenstellen van mensen die nog bijzondere verhalen hebben of mee willen denken over de vormgeving van de renovatie. Je zou bijzondere monumenten bijvoorbeeld kunnen groeperen, met een informatiebord erbij en grafstenen kunnen gebruiken voor paden of er een kunstwerk van maken. Er is best veel mogelijk op dat gebied. Daarnaast kunnen we samen onderzoeken welke subsidiemogelijkheden er zijn, want we zijn ons ervan bewust dat de restauratie van de heel oude graven een financiële uitdaging wordt.”
“En wellicht zijn er ook nog mensen die zich willen inzetten voor het onderhoud”, voegt André eraan toe. “Belangstellenden kunnen contact met mij opnemen via een bericht aan de HKR (info@heemkundekringrijnwaarden.nl)”.
Jack: “Je weet pas wat je mist als het er niet meer is. Er zijn in de regio niet meer zoveel kerkdorpen met een kerkhof naast de kerk. Dit karakteristieke beeld wordt in de toekomst steeds meer een bijzonderheid.” Hij hoopt dat er in de Liemers meer sympathisanten te vinden zijn voor een burgerinitiatief, mensen die zich willen inzetten voor het behoud en de ontwikkeling van de historische gedeeltes van de Liemerse begraafplaatsen. “Door samen te werken kan er een waardevol stuk geschiedenis worden doorgegeven aan toekomstige generaties.”