Dorothea van der Velden en Koen Klaasen kijken terug op acht jaar Kunstwerk!

ZEVENAAR - Acht jaar lang, vanaf dag één van Kunstwerk!, zaten Dorothea van der Velden en Koen Klaasen als lid in de Raad van Toezicht. Vorige week zat hun maximale ambtstermijn erop en namen ze afscheid. Samen kijken ze terug op wat de fusie van de stichting Liemerse Musea, Het Musiater (theater en muziekschool), bibliotheek de Liemers en de Volksuniversiteit tot Kunstwerk! teweeg heeft gebracht. Trots overheerst.

Zij barst van de bestuurlijke ervaring en is goed ingevoerd in de lokale politiek. Hij is als advocaat gespecialiseerd in ondernemingsrecht en arbeidsrecht. Verschillende competenties, maar de overeenkomsten zijn er ook: hun hart voor cultuur en de regio.

In 2016 kwamen ze bij elkaar in de Raad van Toezicht van Kunstwerk! Dorothea vanuit het bestuur van het Liemers Museum, Koen vanuit Het Musiater. Dorothea: “Vanuit iedere tak van sport was er iemand afgevaardigd. Maar al snel gooiden we deze doelgroepenbenadering overboord en besloten we ons te richten op competenties. Wij zitten namelijk niet op de stoel van de bestuurder, maar vormen een klankbord en geven advies. Dan is het belangrijk dat je mensen in huis hebt met kennis van en affiniteit met thema’s die op dat moment belangrijk zijn voor de ontwikkeling van Kunstwerk!”

Praktische uitdagingen waren er genoeg, inherent aan een ingrijpend proces als zeven culturele organisaties samengaan in één multifunctionele culturele organisatie (mfco). Wat doe je op huisvestingsvlak? Hoe ga je om met vier verschillende gemeentelijke visies? Hoe zorg je ervoor dat mensen elkaar vinden en dezelfde taal gaan spreken? Hoe positioneer je een gecombineerde instelling naar buiten toe? Hoe richt je de administratie in als je te maken krijgt met verschillen in bijvoorbeeld cao’s en btw-percentages? Verbouwingen, verhuizingen, implementatie van ict-systemen, nieuwe bezuinigingen, corona en veranderende wetgeving volgden elkaar in rap tempo op. Als Dorothea van der Velden en Koen Klaasen nu over de drempel van de Turmac Cultuurfabriek stappen of één van de andere locaties in de Liemers bezoeken, worden ze vooral blij. Dorothea: “Als je ziet wat hier is neergezet, prachtig. Steeds meer bezoekers vinden de weg naar deze plek om te zien wat er allemaal te doen is of voor een overleg. Daar wordt over gepraat. En niet alleen in de Liemers. Andere mcfo’s zien Kunstwerk! als voorbeeld hoe het kan.”
Koen vult aan: “De fusie is destijds natuurlijk ingezet op financiële gronden, omdat de gemeente wilde bezuinigen. En ja, door samen te werken hebben we een flinke efficiëntieslag kunnen maken. De afzonderlijke organisaties met verschillende bloedgroepen hebben elkaar gevonden in hun gemeenschappelijke deler: educatie. We hebben elkaar echt sterker gemaakt.”

Voor personeelsleden en de ruim 200 vrijwilligers was het een spannend proces erkent hij. “Maar je hoort louter positieve geluiden. Het overgrote deel van het personeel is gebleven na de fusie. Dat komt ook omdat directeur Bert Frölich de mensen op de werkvloer vanaf het begin goed heeft meegenomen in het fusieproces. Dorothea: “Het is niet meer ‘Zij van Kunstwerk!, maar ‘Wij van Kunstwerk!’.

Het educatie-aanbod voor scholen in het primair en secundair onderwijs is in de afgelopen jaren enorm toegenomen dankzij de kruisbestuiving tussen het Liemers Museum, Educatie, de bibliotheek en de muziekschool. In 2022 kwam de Natuur- en Milieueducatie (NME) erbij. De jongste loot aan de boom vormt een perfecte voedingsbodem om kinderen bewuster te maken op het gebied van natuur, milieu, klimaat en duurzaamheid. Dorothea: “We dragen in gezamenlijkheid bij aan taalontwikkeling, rekenkundige vaardigheden, burgerschap en creatieve vorming van scholieren. Meer Muziek in de Klas, daar waren we als eerste mee in Gelderland. Bieb op school, erfgoededucatie en theaterbezoek, we doen het allemaal.”

Een wereld van verschil met de periode voor 2016. “Neem het Liemers Museum”, vervolgt ze, “met 3FTE waren we altijd kwetsbaar, voor communicatie hadden we bijvoorbeeld geen mensen. We stelden ons altijd veel te bescheiden en terughoudend op. Nu bekijken we een project vanuit alle invalshoeken en kunnen we activiteiten ook vanuit de catering beter aankleden.”

Koen Klaasen benoemt nog een voordeel van de fusie.“De samenwerking in een mcfo geeft je een sterkere positie als aantrekkelijke samenwerkingspartner voor andere partijen. In deze hoedanigheid kun je ook een betere vuist maken richting de verschillende brancheverenigingen. Zo hebben we nog steeds niet één gezamenlijke cao.”

In het oog springt ook de veranderende rol van de bieb onder de vlag van Kunstwerk! De omslag van uitleenbibliotheek naar een bibliotheek met een brede maatschappelijke en sociale functie heeft de afgelopen jaren in vol ornaat gestalte gekregen. Samen met het Liemers Taalhuis richt de bieb zich op taalonderwijs voor volwassenen. En bij het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) in de bieb kunnen mensen terecht met vragen over online dienstverlening zoals DigiD, toeslagen, een belastingaangifte, gemeentelijke regelingen of andere overheidszaken. “

“We leveren een wezenlijke bijdrage aan problemen in het maatschapppelijke en sociale domein zoals de aanpak van laaggeletterdheid”, bevestigt Koen.
Leonie Kok wordt zijn plaatsvervanger als juridisch expert in de Raad van Toezicht; Ruth Mijnen neemt de portefeuille governance/lokale politiek over van Dorothea van der Velden. De twee wensen hun opvolgers plezier in hun adviserende en toezichthoudende rol. Al zijn er wel zorgen.  ”Indexeringen van subsidies lopen nu al niet meer helemaal in de pas met de allerhande prijsstijgingen, waaronder die van cao’s en energiekosten.” Ook houden ze hun hart vast na forse winst van de PVV bij de recente verkiezingen. “Als subsidies in de culturele sector wegvallen, dan ontstaat er een serieus probleem. Hopelijk komt het niet zover.”