Gert de Rijder 50 jaar organist in Lobith

LOBITH - Deze maand is Gert de Rijder 50 jaar als organist verbonden aan de protestantse kerkgemeenschap in Lobith. Zondag 24 september wordt er aandacht aan zijn jubileum besteed tijdens een kerkdienst in de Protestantse Kerk in het dorp.

Door Carla Droste

Gert is bijzonder trots op de twee orgels die hij mag bespelen in het prachtige, zeventiende-eeuwse kerkje aan de Markt in Lobith. Bevlogen vertelt hij over het unieke, mechanische orgel dat de kerk sinds 1848 in bezit heeft. Dit pronkstuk, een 2-klaviers kabinetorgel, is rond 1790 gebouwd door orgelbouwer H.H. Hess en was jarenlang in het bezit van Daniël Brachthuijzer, de stadsorganist van de Nieuwe Kerk in Amsterdam. “In die tijd was je als organist iemand van aanzien en behoorde je tot de notabelen van de stad”, zegt Gert met iets van spijt in zijn stem. Vervolgens trekt hij alle registers open om te vertellen over de ruim 700 metalen en houten pijpen, de windlade, de blaasbalg, voetmaten en klankkleur. En over temperatuurwisselingen, die schade aan het hout veroorzaken. “Het hout krimpt en zet weer uit, houtverbindingen laten los en dat ontregelt een orgel. Hierdoor werd het Hess-orgel eind jaren zeventig onbespeelbaar. Inmiddels is het in 1995 volledig gerestaureerd, maar destijds was het te duur om het te laten restaureren.”

Monarke-orgel

Het kerkbestuur besloot daarom in de jaren tachtig een nieuw, elektronisch orgel aan te schaffen. In die tijd was Gert de enige organist en hij kreeg de vrije hand om een goed alternatief te zoeken. Hij bezocht diverse orgelbouwers en kerken om het juiste orgel te vinden. Het werd een digitaal gesampled orgel van orgelbouwer Monarke. De ombouw van het orgel, dat boven op het koor prijkt, heeft Gert zelf ontworpen. “De pijpen die je ziet zijn schijn hoor. Die doen het niet. Daarachter zit een speakersysteem met wel 30 speakers. ”

Uit het hoofd

Gert, geboren en getogen Amsterdammer, leerde als 7-jarig jochie orgel spelen op het harmonium van zijn grootouders. Als de familie op zondag bij elkaar kwam, werd er gezamenlijk gemusiceerd.
“Ik ben autodidact. Ik heb op mijn negende wel even pianoles gehad, maar daar werd ik na een half jaar weggestuurd, omdat ik er niet zoveel aan deed. Ik kon al wat populaire liedjes uit mijn hoofd spelen en dat vond ik veel leuker dan die saaie boekjes met toonladders. Als jochie van 15 speelde ik kerkorgel zonder dat ik een noot kon lezen. Mijn moeder, die bij het koor zat, zong de psalm voor en dan speelde ik het zondags in de kerk uit mijn hoofd na. Later maakte ik eigen schemaatjes.” Toen Gert in militaire dienst ging, had hij het geluk dat hij werd geselecteerd voor de Koninklijke Militaire Kapel. Daar had hij allemaal conservatoriumjongens om zich heen. “Toen heb ik een inhaalslag gemaakt en ben de muziektheorie van het conservatorium gaan doen. Ik heb alles geleerd wat er te leren viel.”

Huis en tuin

Op zijn zeventiende kwam Gert in Lobith wonen. Zijn vader werkte bij de landmacht. Hij was groepscommandant bij de vaartuigendienst. Deze dienst bracht de marechaussee naar de schepen op de Rijn voor paspoortcontrole. Toen de post, vanwege het Schengenverdrag, in Amsterdam werd opgeheven, werd hij overgeplaatst naar Lobith. Drie van de vijf kinderen verhuisden mee. “Mijn oudste broer en zus wilden niet mee en bleven in Amsterdam. Ik vond het hier gelijk fantastisch. We gingen van een flat naar een serieus huis met een tuin. Dat was voor ons heel bijzonder, de achterdeur uitlopen en dan in je eigen tuin staan. Dat kenden wij niet. Ik heb me hier vanaf dag 1 thuis gevoeld. Die dorpssfeer, dat mensen omzien naar elkaar, het samen musiceren.

Herr Dirigent

Muziek speelt een belangrijke rol in zijn leven. Gert begon 50 jaar geleden als organist, maar was ook jarenlang dirigent van verschillende koren. “Het is altijd mooi om te merken dat als je een koor uitlegt wat er achter een bepaalde noot zit, wat een componist bedoelt, ze het ook beter gaan zingen.” In Lobith was hij muzikaal leider van de succesvolle gospelgroep Maraturio, het koor Cantory en het gospelkoor Joysingers. Ook was hij vele jaren Herr Dirigent bij koren in Elten en Emmerich.
“In 2019 ben ik ermee gestopt. Mijn agenda was, naast mijn werk als bouwkundig schade-expert, altijd gericht op de muziek, maar vorig jaar ben ik met pensioen gegaan en ik wil nu wat meer vrijheid. Mijn vrouw en ik willen meer tijd hebben om langere periodes met de camper op pad te kunnen. Ik heb af en toe nog wel projecten, ook muzikale en die doe ik nog steeds met veel plezier.
Arrangementen van moderne nummers maakt hij zelf. “Bohemian Rhapsody van Queen is eigenlijk net zo knap gemaakt als een compositie van Bach of Mozart.” Onder het motto ‘Geen dag zonder Bach’ speelt hij een stukje Toccata en Fuga voor op het concertorgel. “Bach bewerk ik natuurlijk niet”, lacht Gert. “Dat zou wel heel arrogant zijn, om Bach te willen verbeteren.”