Monumentaal pand Hoofdstraat in Tolkamer in oude luister hersteld

TOLKAMER - Maandenlang stond het prachtige, monumentale pand in de Hoofdstraat in Tolkamer in de steigers. Nu is het statige woonhuis uit 1886 weer in volle glorie zichtbaar. Eigenaren Daniël en Menno Rouffaer zijn trots op hun huis. Hun doel is om het rijksmonument in zijn oude luister te herstellen.

Door Carla Droste

“Als ik heel eerlijk ben, dan had ík misschien andere kleuren gekozen”, bekent Daniël, “maar uit onderzoek weten we dat dit de originele kleuren zijn. We willen het pand zoveel mogelijk terugbrengen in de oorspronkelijke stijl. En daar hoort deze kleurcombinatie bij.” De eigenaren hebben zich laten informeren door het Gelders Genootschap, een adviesbureau, dat onder andere is gespecialiseerd in architectuur en cultureel erfgoed. Het ‘kleurhistorisch onderzoek’ liet laagje voor laagje zien welke kleuren verf er in het verleden zijn gebruikt. Het schilderwerk is uitgevoerd door de firma Verhoeven uit Arnhem. “Hun restaurateurs, Wim en Boy werken ook aan Huis Bergh en Paleis ’t Loo”, vertelt Daniël trots. “Wim heeft nog de kennis en de vaardigheid om oude technieken zoals hout- of marmerimitatie toe te passen.”

Buiten

Twee jaar geleden begonnen ze met de renovatie van de achter- en zijgevel en het dak van het pand aan de Hoofdstraat 30 Muren werden afgebikt, rotte kozijnen vervangen, het balkon verbouwd en een nieuwe balustrade geplaatst. “We zijn tot vorig jaar mei bezig geweest. Omdat we hier gewoon woonden, werd ik af en toe gek van alle bouwvakkers over de vloer. Ik ben een enorme poetser, dus ik ging iedere dag alles schoonmaken.”
Dit voorjaar was de voorgevel aan de beurt. “Tijdens deze renovatie konden we ons gelukkig terugtrekken in ons tuinhuis. Dat was heel prettig. We hebben nieuwe luiken laten maken en overal hebben we nu isolatieglas. Het is maar 7mm dik, maar met een isolatiewaarde van driedubbelglas. In de toekomst willen we nog isolatiemateriaal aanbrengen onder de planken van de zoldervloer, maar dat is eigenlijk alles wat we aan isolatie kunnen doen.”

Binnen

De buitenkant is nu helemaal klaar. Ook binnen willen Daniël en Menno het huis zoveel mogelijk in 19e-eeuwse stijl terugbrengen. “Het huis heeft een mooie symmetrie en de centrale hal waar alle vertrekken op uitkomen is prachtig.”
Daniël, geboren en opgegroeid in Haarlem, heeft altijd een voorliefde voor 19e-eeuwse huizen gehad. Hij is fulltime leraar bij de opleiding Accountancy aan de HAN. Menno is projectmanager bij een IT-bedrijf in Ede. Beiden steken, met liefde, veel vrije tijd en geld in hun woning. “We maken nu wel even een pas op de plaats, voordat we met de renovatie binnen starten. We willen een tijdje rust en ook financieel moeten we even op adem komen.”

Vis in het water

Samen bewoonden ze eerder een mooi jaren 30-huis op de Grebbeberg in Rhenen, tegenover Ouwehands Dierenpark. “Daar hoefde niet zoveel aan gedaan te worden”, lacht Daniël. “Dat is nu wel anders. Er is altijd wel ergens een lekkage of zo.”
In januari wonen ze 5 jaar in hun gedroomde huis in de Hoofdstraat. Voordat ze Rhenen voor Tolkamer verruilden, was hun zoektocht naar een historisch pand gericht op Zutphen, maar dat plan hebben ze snel laten varen. “Heel Amsterdam wilde daarnaartoe. In een half jaar tijd gingen de prijzen met een ton omhoog en dan kocht je nog vaak een bouwval!” Ze zijn blij met hun keuze voor Tolkamer. “We hadden er nog nooit van gehoord, maar we vinden het hier geweldig. We zijn dol op ons huis, de straat is leuk, de kade uniek en er is voldoende reuring. We voelen ons hier als een vis in het water.”

Tweekapper

Tolkamer floreerde in de negentiende eeuw dankzij de groei van het economische verkeer over de Rijn. Rijke expediteurs lieten voorname woonhuizen bouwen met uitzicht over de rivier. Het huis in de Hoofdstraat werd in opdracht van Frederik Willem d’Harvant in 1886 gebouwd door de architect Publiekhuysen. Samen met de heer H. Christjani, die van 1870 tot 1900 burgemeester van Herwen en Aerdt was, bouwde hij een dubbel woonhuis, wat voor die tijd zeer ongebruikelijk was. Aanleiding voor de bouw was een enorme brand eerder dat jaar in het huis van de burgemeester, waarbij niet alleen zíjn huis, maar ook het huis van buurman d’Harvant compleet in vlammen opging. Na de brand besloten ze blijkbaar om een ‘tweekapper’ te bouwen.

In de jaren vijftig werd dokter Smeenk eigenaar van het huis in de Hoofdstraat. Hij heeft er tot 1988 met zijn gezin gewoond. “De hal, die toen anders was ingedeeld, was de wachtkamer”, vertelt Daniël. “De spreekkamer was hier links van de voordeur. Dat is nu onze woonkamer. In het portiek hing het kastje waar men medicijnen af kon halen. Vanaf 1988 heeft de familie Putman hier 30 jaar gewoond. Wij hebben het huis van hen gekocht en we hebben we nog steeds een leuk contact met Peter en Ria. Zij zijn de eersten die stappen hebben gezet om het huis in oude luister te herstellen.”

Houtworm

“We zijn pas nog in Frankrijk geweest. Daar gaan we graag op zoek naar antieke meubelen en voorwerpen bij antiquairs en op markten. Gelukkig is er niet veel belangstelling voor die oude spullen zodat de prijzen meevallen. Afgelopen keer hebben we een prachtige secretaire uit de 18e eeuw gekocht, in Louis Seize-stijl. Die moet dan eerst 2 weken de vriezer in voordat ie bij ons in huis komt, want we willen geen houtworm in huis.”
In het vrieshuis wordt er met een temperatuur van -25°C snel afgerekend met eventuele houtworm. Daarna wordt de temperatuur dagenlang telkens een graadje hoger gezet, om te voorkomen dat het hout wordt aangetast door condensatie. “Maar ja, die mensen hebben ook vakantie, dus Menno rijdt nu al weken door Nederland met een secretaire in zijn auto”, lacht Daniël.
Het hele huis ademt geschiedenis. Vooral de zolder vertelt zijn boeiende verhaal. Er bevinden zich nog kamertjes waar de dienstbodes destijds verbleven, de zolderdeur blijkt, na het verwijderen van hardboardplaten, een enorm gat van een granaatinslag te hebben en de kogeltjes in de muur herinneren aan onbezonnen acties met de luchtbuks van de gebroeders Smeenk.
“Je ontdekt telkens nieuwe dingen. Het is geweldig om hier te wonen. En hoe mooi is het, dat dit monument behouden blijft, ook voor volgende generaties.”