Herman Peters pleit voor oorlogsmonument op ‘t Gelders Eiland

TOLKAMER - Herman Peters mag dan wel 91 jaar jong zijn, maar dat betekent niet dat hij het kalm aan doet. Hij pleit enthousiast voor een oorlogsmonument voor alle slachtoffers op ’t Gelders Eiland en wil graag erkenning voor zijn geboortedorp als de plek waar de rivier de Linge ontspringt.

Door Carla Droste

Herman wandelt veel, heeft vorig jaar nog een dag de Nijmeegse Vierdaagse gelopen, en doet al jaren onderzoek naar de geschiedenis van zijn geboortestreek.
Die interesse is er altijd geweest. Herman was jarenlang penningmeester bij Heemkundekring Rijnwaarden en heeft veel kennis van de omgeving. Vanuit Lobede, waar hij sinds 2020 woont, probeert hij de geschiedenis van ’t Gelders Eiland op een aantal vlakken kloppend in kaart te brengen. Hiervoor speurt de geboren en getogen Herwenaar het internet af en raadpleegt hij archieven.

De Linge

Zo zoekt hij in boeken en geschriften naar bewijzen dat de rivier De Linge niet in Doornenburg ontspringt, maar in vroeger tijden in Herwen vanuit De Waal is ontstaan. Herman: “In veel boeken wordt gesproken over een oorsprong in Doornenburg, maar dat klopt historisch helemaal niet.” Ook gegevens uit het jaar 1552 spreken dat tegen; ‘Die Lyngen, diewelck hoir beginsell tot Lobede aengen Tolhuys hefft.’ Herman vindt dat Herwen die plek in de boeken verdient. De kolken langs de Herwensedijk zijn volgens hem overblijfselen van de oude Waal en dus ook van de oorsprong van de Linge. De Herwensedijk wordt ook wel Slingerdijk genoemd, vertelt hij. “De bochten in de dijk zijn een gevolg van dijkdoorbraken.” De dijken begonnen ooit als rechte dijken. Als er een dijkdoorbraak was geweest, was er op die plek een diep gat geslagen. Dan werd het nieuwe stuk dijk daarna gewoon om zo’n kolk heen gelegd. Als alles hersteld was, bleven die gaten, ook wel wielen genoemd, aan weerszijden van de dijk achter en had de gerepareerde dijk er weer een nieuwe bocht oftewel slinger bij.

Oorlogsmonument

Een ander onderwerp waar Herman zich voor inzet is de plaatsing van een oorlogsmonument voor alle slachtoffers op ’t Gelders Eiland. Herman beseft dat Pannerden al een monument heeft. Evenals Spijk. Herwen heeft een gedenkplaat op de kerkmuur en Lobith heeft alleen een wandkleed. Dat hing eerst in het gemeentehuis en nu in het Polderhuis in Aerdt, waar de Heemkundekring zetelt. “Op deze monumenten wordt maar een deel van de slachtoffers genoemd. In totaal zijn er ongeveer honderd op ’t Gelders Eiland. Het zou mooi zijn als er voor al die slachtoffers een monument zou komen of anders een uitbreiding op de bestaande monumenten.”

Ook hoopt hij op een vervolg op het boek ‘Oorlog over het Gelders Eiland’ van Dr. G.B. Janssen. Veel slachtoffers worden hierin uitvoerig beschreven en hebben zo hun plaats in de geschiedenis gekregen. “Voor dat boek zijn we bij de Heemkundekring in 1995, 50 jaar na de oorlog, bezig geweest met een inventarisatie van de slachtoffers op ‘t Gelders Eiland. De meesten getroffen door mijnen of granaten. Een deel van de verhalen hebben we toen weten te achterhalen, maar het is nog niet compleet. Ik ben heel benieuwd of hier belangstelling voor is. Ik zou geïnteresseerden graag willen oproepen om contact met mij op te nemen, via 06-49784838. Als er zich uit ieder kerkdorp twee personen aanmelden, dan kunnen we met twaalf mensen verder. Want één ding is zeker, we mogen ze nooit vergeten.”